امداد خودرو آفاق در این مقاله به بررسی نشانه های کیپ شدن کاتالیزور خودرو پرداخته چرا که کاتالیزور یکی از حیاتی ترین قطعات در سیستم اگزوز خودروهای مدرن است که وظیفه بسیار مهمی در کاهش آلایندگی های سمی بر عهده دارد. بسیاری از رانندگان زمانی که با مشکلاتی نظیر افت قدرت موتور یا افزایش مصرف سوخت مواجه می شوند نمی دانند که علت اصلی این مشکلات ممکن است کیپ شدن یا خرابی کاتالیزور باشد.
کاتالیزور خودرو چیست؟
کاتالیزور خودرو یا مبدل کاتالیزوری قطعه ای است که در مسیر اگزوز و معمولا بین منیفولد خروجی دود و صداخفه کن قرار می گیرد. این قطعه دارای یک ساختار لانه زنبوری است که از جنس سرامیک یا فلز ساخته شده و با فلزات گرانبهایی نظیر پلاتین و پالادیوم پوشانده شده و وظیفه اصلی کاتالیزور این است که گازهای بسیار سمی ناشی از احتراق موتور مانند مونوکسید کربن و هیدروکربن های نسوخته و اکسیدهای نیتروژن را طی یک واکنش شیمیایی به گازهای کم خطرتر مانند دی اکسید کربن و بخار آب و نیتروژن تبدیل کند. در واقع کاتالیزور مانند یک تصفیه کننده عمل کرده و اجازه نمی دهد دود سمی به طور مستقیم وارد محیط زیست شود.
خرابی این قطعه نه تنها باعث آسیب به محیط زیست شده بلکه عملکرد فنی خودرو را نیز به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. وقتی کاتالیزور کیپ می شود دود حاصل از احتراق نمی تواند به راحتی از اگزوز خارج شده و این موضوع باعث ایجاد فشار برگشتی به سمت موتور می گردد. در چنین شرایطی موتور مجبور است برای دفع دود انرژی بیشتری صرف کند که نتیجه آن کاهش بازدهی و قدرت خودرو می باشد. برای بررسی های دوره ای و اطمینان از سلامت سیستم اگزوز خودروی خود می توانید از خدمات حرفه ای امداد خودرو آفاق بهره مند شوید.
علائم خرابی کاتالیست
تشخیص به موقع علائم خرابی کاتالیزور می تواند از خرابی های زنجیره ای در سایر قطعات موتور جلوگیری کند. در ادامه به بررسی دقیق این نشانه ها می پردازیم.
کاهش شدید قدرت و شتاب خودرو
یکی از اولین و واضح ترین نشانه های کیپ شدن کاتالیزور این است که خودرو دیگر مانند قبل شتاب نمی گیرد. شما وقتی پدال گاز را فشار می دهید متوجه می شوید که موتور کشش لازم را ندارد و به خصوص در سربالایی ها خودرو به سختی حرکت می کند. این اتفاق به این دلیل رخ می دهد که منافذ لانه زنبوری کاتالیزور مسدود شده اند و دود نمی تواند تخلیه شود. در نتیجه فضای داخل سیلندرها به خوبی تخلیه نشده و اکسیژن کافی برای احتراق بعدی وارد موتور نمی شود. اگر احساس کردید ماشین شما اصطلاحا کم نفس شده حتما با امداد خودرو آفاق تماس بگیرید تا وضعیت فنی خودروی شما توسط کارشناسان مجرب بررسی گردد.
افزایش غیر عادی مصرف سوخت
زمانی که کاتالیزور خراب می شود موتور برای جبران افت قدرت ناشی از عدم تخلیه مناسب دود سوخت بیشتری مصرف می کند. سیستم مدیریت موتور یا همان ای سی یو وقتی متوجه شده که قدرت خروجی با مقدار گاز دادن هماهنگی ندارد دستور پاشش سوخت بیشتری را صادر خواهد کرد. این موضوع باعث می شود که مصرف بنزین خودرو به طور ناگهانی و بدون دلیل مشخصی افزایش یابد. رانندگانی که به هزینه های جاری خودرو اهمیت می دهند باید با مشاهده اولین نشانه های افزایش مصرف سوخت به فکر تست سلامت کاتالیزور باشند.
استشمام بوی گوگرد از اگزوز
یکی دیگر از نشانه های بسیار رایج خرابی کاتالیزور استشمام بوی گوگرد از اگزوز شبیه به تخم مرغ فاسد است. در حالت عادی کاتالیزور ترکیبات گوگردی موجود در سوخت را خنثی می کند اما وقتی این قطعه کارایی خود را از دست می دهد این ترکیبات به صورت سولفید هیدروژن از اگزوز خارج می شوند که بوی بسیار بدی دارد. این بو گاهی آنقدر شدید است که حتی داخل کابین خودرو نیز احساس شده که نشان دهنده این است که واکنش های شیمیایی داخل مبدل به درستی انجام نمی شوند.
روشن شدن چراغ چک موتور
در خودروهای امروزی سنسورهای اکسیژن به طور مداوم عملکرد کاتالیزور را رصد می کنند. اگر کاتالیزور نتواند گازها را تصفیه کند یا دچار گرفتگی شود سنسور اکسیژن دوم پیامی به کامپیوتر خودرو می فرستد و چراغ چک در صفحه کیلومتر روشن می گردد. البته روشن شدن چراغ چک دلایل زیادی دارد اما با استفاده از دستگاه دیاگ می توان متوجه شد که کد خطای مربوط به بهروری کاتالیزور ثبت شده است یا خیر. تیم متخصص امداد خودرو آفاق با در اختیار داشتن پیشرفته ترین دستگاه های دیاگ می تواند در محل شما حاضر شده و علت دقیق روشن شدن چراغ چک را تشخیص دهد.
صدای غیر عادی از زیر خودرو
در برخی موارد ساختار سرامیکی داخل کاتالیزور بر اثر ضربه یا حرارت بیش از حد خرد می شود. در این حالت وقتی خودرو در حالت درجا کار می کند یا وقتی گاز می دهید صدایی شبیه به تق تق یا لرزش تکه های سنگریزه از داخل پوسته کاتالیزور به گوش می رسد. این صدا نشان دهنده تخریب کامل شبکه های داخلی بوده که در چنین شرایطی قطعات خرد شده ممکن است مسیر خروجی را کاملا مسدود کند که بسیار خطرناک است.
بد کار کردن موتور و مشکل در استارت خوردن
اگر گرفتگی کاتالیزور بسیار شدید باشد فشار برگشتی دود اجازه روشن شدن راحت موتور را نمی دهد. خودرو ممکن است چندین بار استارت بخورد اما روشن نشود یا بلافاصله پس از روشن شدن خاموش گردد. در حالت درجا ممکن است لرزش های غیر عادی در موتور مشاهده کنید که نشان دهنده عدم تعادل در ورود و خروج گازها از سیلندر است. در صورتی که خودروی شما در میانه راه خاموش شد و دیگر روشن نشد بهترین راهکار تماس با امداد خودرو آفاق برای اعزام سریع مکانیک سیار یا یدک کش است.
گرمای بیش از حد در زیر خودرو
کاتالیزور مسدود شده باعث تجمع حرارت بسیار زیادی می شود. این گرما می تواند به حدی باشد که پوسته کاتالیزور سرخ شده یا گرمای آن به کف کابین خودرو منتقل گردد. حرارت زیاد نه تنها به خود اگزوز آسیب می زند بلکه می تواند باعث ذوب شدن قطعات پلاستیکی و سیم کشی های اطراف گشته و حتی خطر آتش سوزی ایجاد می کند.
دلایل اصلی خراب شدن و کیپ شدن کاتالیزور
دانستن علل خرابی خودرو می تواند به شما کمک کند تا عمر این قطعه گران قیمت را افزایش دهید.
- اگر شمع ها یا وایرها خراب باشند سوخت به طور کامل در سیلندر نمی سوزد و مقداری از بنزین نسوخته وارد کاتالیزور خواهد شد. این بنزین در دمای بالای کاتالیزور مشتعل شده و باعث ذوب شدن شبکه های داخلی می گردد
- وقتی موتور روغن سوزی دارد دود ناشی از سوختن روغن وارد کاتالیزور شده و مانند یک لایه چسبناک روی منافذ لانه زنبوری را می پوشاند. این موضوع به سرعت باعث کیپ شدن قطعه می گردد.
- بنزین های غیر استاندارد که دارای ناخالصی یا مکمل های غیراستاندارد هستند رسوبات زیادی ایجاد می کنند که کاتالیزور توان تصفیه آن ها را نداشته و به مرور زمان مسدود می شود.
- برخورد کف خودرو با سنگ یا سرعت گیرها می تواند باعث ترک خوردن سرامیک های حساس داخل کاتالیزور شود.
- خرابی سنسور اکسیژن باعث ارسال اطلاعات غلط به موتور شده و نسبت سوخت و هوا به هم خورده و این موضوع فشار مضاعفی به کاتالیزور وارد می کند.
برای جلوگیری از این مشکلات توصیه می شود سرویس های دوره ای خودروی خود را به موقع انجام دهید. امداد خودرو آفاق آماده ارائه خدمات سرویس در محل برای اطمینان از سلامت تمامی قطعات موتور شماست.
از کجا بفهمیم کاتالیزور ماشین گرفته است؟
اگر شک دارید که کاتالیزور خودروی شما سالم است یا خیر می توانید از روش های زیر استفاده کنید.
تست فشار خروجی اگزوز
در این روش دست خود را مقابل خروجی اگزوز می گیرنید. اگر فشار گازهای خروجی ضعیف بوده یا حالت نوسانی نداشته باشد احتمال گرفتگی کاتالیزور زیاد است.
تست دما
با استفاده از دماسنج های مادون قرمز دمای ورودی و خروجی کاتالیزور را اندازه می گیرید. در حالت سالم دمای خروجی باید بیشتر از دمای ورودی باشد و اگر هر دو دما یکسان بود یعنی کاتالیزور کار نمی کند.
تست فشار بازگشتی
مکانیک با باز کردن سنسور اکسیژن اول و بستن فشارسنج میزان فشار داخل سیستم را اندازه می گیرد. فشار بالا نشان دهنده مسدود بودن مسیر است.
بررسی ظاهری
گاهی با نگاه کردن به ظاهر کاتالیزور و مشاهده تغییر رنگ شدید یا ضربه خوردگی می توان به خرابی آن پی برد.
رفع مشکل کاتالیزور
بسیاری از افراد تصور می کنند تنها راه حل تعویض کاتالیزور است اما بسته به میزان خرابی راه های دیگری هم برای رفع مشکل کاتالیزور خودرو وجود دارد.
شستشوی کاتالیزور
اگر گرفتگی در مراحل اولیه باشد می توان با استفاده از محلول های شوینده مخصوص کاتالیزور که در باک بنزین ریخته می شوند یا با باز کردن قطعه و شستشوی مستقیم منافذ آن را باز کرد. این کار هزینه بسیار کمتری نسبت به تعویض دارد.
تعویض کاتالیزور
اگر شبکه های داخلی ذوب شده یا خرد شده باشند هیچ راهی جز تعویض وجود ندارد. توصیه می شود حتما از قطعات اصلی و استاندارد استفاده کنید تا دوباره دچار مشکل نشوید.
اشتباه حذف کاتالیزور
برخی افراد برای افزایش شتاب اقدام به حذف کاتالیزور و جایگزینی آن با لوله می کنند. این کار علاوه بر آسیب شدید به محیط زیست باعث می شود خودروی شما در تست معاینه فنی رد شده و صدای اگزوز ناهنجار گردد. همچنین در خودروهای جدید حذف کاتالیزور باعث اختلال در عملکرد سنسورها و بد کار کردن موتور می شود.
زمانی که خودروی شما به دلیل خرابی کاتالیزور یا هر نقص فنی دیگری در راه ماند شما نیاز به یک تیم حرفه ای و سریع دارید. امداد خودرو آفاق با سال ها تجربه در زمینه عیب یابی و تعمیرات انواع خودروهای داخلی و خارجی در کنار شماست.
در نهایت باید به یاد داشته باشید که کاتالیزور خودرو یک قطعه مصرفی است که معمولا بین هشتاد تا صد هزار کیلومتر عمر می کند. نادیده گرفتن علائم خرابی آن می تواند منجر به آسیب های جدی به واشر سرسیلندر و سوپاپ ها و حتی کل موتور شود که هزینه های تعمیر آن بسیار سنگین خواهد بود. با مشاهده هر یک از نشانه های ذکر شده در این مقاله بهتر است در اولین فرصت به یک مرکز تخصصی مراجعه کنید یا با تماس با شماره های امداد خودرو آفاق از مشاوره رایگان کارشناسان ما بهره مند شوید.
