ترموستات یک قطعه کوچک مکانیکی و حرارتی در سیستم خنک کننده خودرو بوده که وظیفه تنظیم دمای موتور را بر عهده دارد. امداد خودرو آفاق در این مقاله علائم خرابی ترموستات ماشین را به طور کامل شرح داده پس با ما همراه باشید تا در صورت مواجهه با این مشکل دچار سردرگمی نشوید. این قطعه حیاتی مانند یک شیر هوشمند عمل کرده و جریان مایع خنک کننده را بین موتور و رادیاتور مدیریت می کند.

وقتی موتور سرد است ترموستات بسته می ماند تا آب فقط دور پیشرانه بچرخد و موتور به سرعت به دمای کاری ایده آل برسد. پس از رسیدن دما به محدوده استاندارد ترموستات باز می شود تا مایع داغ شده به سمت رادیاتور برود و خنک شود. خرابی این سوپاپ حرارتی به ظاهر ساده می تواند تعادل دمایی پیشرانه را به کلی بر هم بزند. شناخت به موقع نشانه های خرابی ترموستات ماشین به رانندگان کمک می کند تا پیش از بروز خسارت های سنگین مانند سوختن واشر سرسیلندر یا تاب برداشتن بلوک موتور اقدام به تعویض آن کنند.

نشانه خرابی ترموستات ماشین

برای درک سریع خرابی ترموستات ماشین جدول زیر وضعیت های مختلف خرابی این قطعه و علائم مربوط به هر حالت را مقایسه می کند.

بالا رفتن سریع آمپر آب و جوش آوردن ناگهانی موتور

شایع ترین علامت خرابی ترموستات گیرکردن آن در حالت بسته است. در این شرایط مایع خنک کننده درون مجاری موتور محبوس شده و امکان ورود به رادیاتور را ندارد. به همین دلیل تنها چند دقیقه پس از روشن کردن خودرو عقربه آمپر آب به سرعت بالا رفته و موتور جوش می آورد. اگر فن های رادیاتور با دور تند کار کنند اما آمپر آب پایین نیاید به احتمال زیاد ترموستات قفل کرده است.

پایین ماندن غیر طبیعی آمپر آب و سرد کار کردن موتور

یکی از تصورات اشتباه این است که خرابی ترموستات همواره با داغ شدن موتور همراه می باشد. اگر این قطعه در حالت باز گیر کند مایع خنک کننده به طور یکسره بین رادیاتور و موتور جریان پیدا می کند. در این وضعیت پیشرانه هیچ گاه به دمای کاری مناسب نمی رسد. سرد کارکردن موتور باعث غلیظ ماندن روغن موتور و نرسیدن روانکاری به حد بهینه می شود.

عملکرد ضعیف و باد ولرم یا سرد بخاری

سیستم گرمایشی کابین گرمای خود را از مایع خنک کننده داغ موتور تامین می کند. وقتی ترموستات در حالت باز قفل کرده باشد یا دمای آب به حد استاندارد نرسد آب گرم کافی وارد رادیاتور بخاری نمی شود. اگر در روزهای سرد زمستان با وجود روشن بودن بخاری هوای خنک یا ولرم از دریچه ها خارج شود باید سلامتی ترموستات را بررسی کنید.

نوسانات شدید و ناگهانی درجه حرارت روی آمپر

تغییرات ناگهانی عقربه آمپر آب در حین رانندگی نشانه دیگری از اختلال در کارکرد فنر حرارتی ترموستات است. وقتی موم داخل کپسول ترموستات خاصیت خود را از دست می دهد دریچه به صورت منظم باز و بسته نشده و باعث نوسان غیر طبیعی دما می گردد.

نشت مایع خنک کننده از اطراف پوسته ترموستات یا شلنگ ها

گیرکردن ترموستات و داغ شدن بیش از حد آب باعث ایجاد فشار هیدرولیکی بالا در مدار خنک کاری می شود. این فشار زیاد می تواند موجب نشت ضدیخ از اطراف پوسته ترموستات و اتصالات شلنگ های رادیاتور گردد. مشاهده لکه های آب یا ضدیخ زیر خودرو یک هشدار جد خواهد بود.

افزایش غیر عادی مصرف سوخت

موتورهای مدرن برای داشتن بهترین بازدهی به دمای کاری مشخصی بین ۹۰ تا ۱۰۵ درجه سانتی گراد نیاز دارند. وقتی ترموستات خراب باشد و موتور سرد بماند واحد کنترل الکترونیکی موتور یا همان ای سی یو دستور تزریق سوخت بیشتری می دهد تا دما را بالا ببرد این امر منجر به افزایش مصرف بنزین می شود.

شنیده شدن صدای تق تق یا قل قل از پیشرانه

جوش آمدن مایع خنک کننده درون بلوک سیلندر به دلیل باز نشدن ترموستات باعث ایجاد حباب های هوا و صداهای غیر عادی شبیه ضربه یا قل قل از درون سیستم خنک کننده می گردد.

داغ بودن شلنگ بالایی و سرد بودن شلنگ پایینی رادیاتور

یک راه ساده برای تشخیص خرابی در حالت ایستاده لمس شلنگ های رادیاتور بوده که اگر پس از گرم شدن کامل موتور شلنگ ورودی بالا بسیار داغ باشد اما شلنگ خروجی پایین سرد بماند نشان می دهد چرخه آب بین موتور و رادیاتور برقرار نشده است.

عوارض نادیده گرفتن خرابی ترموستات خودرو

عدم توجه به نشانه های خرابی ترموستات ماشین می تواند خسارات جبران ناپذیری به بار آورد. گرمای بیش از حد در مرحله اول باعث نیم سوز شدن و در نهایت سوختن کامل واشر سرسیلندر می شود که در صورت ادامه رانندگی با آمپر بالا احتمال تاب برداشتن سرسیلندر و حتی چسبیدن پیستون ها به جدار سیلندر وجود دارد.

از سوی دیگر کارکرد مداوم موتور در دمای پایین باعث کاهش ویسکوزیته و سوختن ناقص بنزین شده که جرم گرفتن قطعات داخلی پیشرانه و فرسودگی زودهنگام رینگ و پیستون را به دنبال دارد. در صورت مواجهه با علائم خرابی ترموستات ماشین حتما با خودروبر آفاق تماس بگیرید تا شما را در لحظه یاری نمایند.

تشخیص خرابی ترموستات

برای اطمینان از سلامت ترموستات خودرو می توان از دو روش تست استفاده کرد:

تست شلنگ های رادیاتور

خودرو را روشن کنید و اجازه دهید ۱۵ دقیقه کار کند. با رعایت نکات ایمنی دست خود را نزدیک شلنگ های بالا و پایین رادیاتور بگیرید. اگر یکی از شلنگ ها داغ و دیگری کاملا سرد باشد ترموستات قفل شده است.

تست در ظرف آب جوش

ترموستات باز شده را درون یک ظرف آب روی حرارت قرار دهید و یک دماسنج در آب بگذارید. با رسیدن دمای آب به درجه درج شده روی بدنه ترموستات دریچه باید شروع به باز شدن کند. اگر با جوش آمدن آب دریچه تغییر حالت نداد قطعه خراب بوده و باید تعویض شود.

آیا ترموستات قابل تعمیر است یا باید تعویض شود؟

ترموستات یک قطعه کاملا مصرفی است و ساختار مکانیکی آن امکان تعمیر ندارد. تنها راه حل پس از مشاهده علائم خرابی تعویض قطعه با یک نمونه اصلی و استاندارد است. در انتخاب ترموستات باید به درجه حرارتی آن توجه کرد. ترموستات ها در درجات مختلفی مانند ۷۱ و ۷۶ و ۸۲ یا ۸۸ درجه تولید می شوند.

برای اکثر خودروهای داخلی در شرایط چهار فصل ترموستات ۷۶ یا ۸۲ درجه مناسب می باشد. استفاده از ترموستات غیر استاندارد با درجه بسیار پایین باعث اختلال در عملکرد سنسورها و افزایش مصرف سوخت می شود. حذف کامل ترموستات یا یکسره کردن آن تصمیمی نادرستی است. حذف این قطعه موجب نوسان شدید دما و صدمه به قطعات پیشرانه در سرعت های بالا خواهد شد.

جوش آوردن ماشین در جاده

اگر در حین رانندگی متوجه بالا رفتن شدید آمپر آب و خروج بخار شدید بلافاصله اقدامات زیر را انجام دهید:

• خودرو را در یک مکان امن پارک کرده و موتور را خاموش نکنید و اجازه دهید در دور آرام کار کند.
• بخاری خودرو را روی آخرین درجه گرمایشی و بالاترین دور فن قرار داده تا گرمای موتور تخلیه شود.
• روی رادیاتور آب نریزید و درپوش رادیاتور را به هیچ وجه باز نکنید زیرا خطر سوختگی شدید وجود دارد.
• به شلنگ ها نگاه کنید تا از عدم نشت شدید مطمئن شوید.

اگر ترموستات به طور کامل قفل کرده باشد و آمپر آب به محدوده قرمز برسد رانندگی بیشتر باعث آسیب کامل به سرسیلندر و بلوک موتور می شود. در این شرایط بهترین اقدام استفاده از خدمات امدادی معتبری چون امداد خودرو آفاق است.

تیم های امداد خودرو آفاق با بهره گیری از تجهیزات پیشرفته مانند خودروبر و یدک کش در سریع ترین زمان ممکن خودروی شما را بدون وارد شدن کوچک ترین آسیب به سیستم فنی به نزدیک ترین تعمیرگاه مجاز منتقل می کنند. استفاده از خدمات خودروبر و یدک کش امداد خودرو آفاق در شرایط جوش آوردن شدید مانع از تبدیل یک تعویض ترموستات ساده به تعمیر اساسی و پرهزینه موتور می شود.

سوراخ کوچک روی بدنه ترموستات

این سوراخ کوچک که سوپاپ هواگیری نیز نامیده می شود برای خروج حباب های هوا و ایجاد تعادل فشار در مدار خنک کاری هنگام بسته بودن ترموستات طراحی شده است.

عمر مفید ترموستات ماشین

عمر مفید ترموستات ماشین معمولا بین ۴۰ هزار تا ۵۰ هزار کیلومتر کارکرد یا حدود دو سال رانندگی است و پیشنهاد می شود در سرویس های دوره ای بررسی گردد.

آیا استفاده از ضد یخ روی طول عمر ترموستات تاثیر دارد؟

استفاده مداوم از ضدیخ و ضدجوش استاندارد از ایجاد رسوب و زنگ زدگی در فنر و کپسول مومی ترموستات جلوگیری کرده و طول عمر ترموستات را به شدت افزایش می دهد.

اگر پس از تعویض ترموستات مشکل برطرف نشد و ماشین همچنان داغ می کند علت می تواند وجود هوا در سیستم خنک کاری یا خرابی واترپمپ و رسوب گرفتن رادیاتور یا خرابی سنسور دمای آب باشد.

تغییرات ناگهانی دما و عملکرد غیر طبیعی سیستم خنک کننده مهم ترین هشدارهایی هستند که رانندگان باید جدی بگیرند. چک کردن هفتگی سطح مایع خنک کننده و استفاده از ضدیخ استاندارد و تعویض به موقع قطعات مصرفی بهترین راه برای حفظ سلامت پیشرانه است. در صورت مواجهه با نقص فنی شدید در جاده ها و تمایل به انتقال ایمن خودرو سپردن کار به مجموعه های تخصصی مانند امداد خودرو آفاق و استفاده از سرویس خودروبر و یدک کش خیالی آسوده و رانندگی ایمن را برای شما به همراه خواهد داشت.